Wat gebeurt er met je pensioen als je in verschillende landen gewerkt hebt?

Je begon je carrière in België, kreeg enkele jaren later een mooie opportuniteit in Nederland en werkte vervolgens in Portugal. Of misschien woon je vandaag in het buitenland en overweeg je ooit naar België terug te keren. Voor veel Vlamingen met een internationale carrière komt vroeg of laat dezelfde vraag naar boven: wat gebeurt er met je pensioen als je in meerdere landen hebt gewerkt?

Het goede nieuws: een internationale loopbaan betekent meestal niet dat je opgebouwde pensioenrechten verdwijnen. Maar ze worden ook niet zomaar samengevoegd tot één pensioen. Hoe werkt dat precies, en wat kan je vandaag al voorbereiden? 

Hoe bouw je pensioenrechten op?

In veel landen bouw je wettelijke pensioenrechten op wanneer je werkt en onder het lokale socialezekerheidsstelsel valt. Wie bijvoorbeeld een deel van zijn carrière in België, Nederland en Portugal heeft doorgebracht, kan daardoor in elk van die landen pensioenrechten hebben opgebouwd. 

Die rechten gaan doorgaans niet verloren wanneer je naar een ander land verhuist. Binnen de EU, de EER en Zwitserland bestaan afspraken die ervoor zorgen dat landen rekening houden met je internationale loopbaan. Zo kunnen periodes waarin je in verschillende landen sociaal verzekerd was, samen meetellen om te bepalen of je recht hebt op een pensioen. Dat betekent niet dat al je pensioenrechten worden samengevoegd tot één uitkering. Elk land berekent volgens zijn eigen regels welk pensioen je er hebt opgebouwd. Je kan later dus meerdere pensioenen ontvangen, op voorwaarde dat je aan de toepasselijke voorwaarden voldoet. 

Ook de pensioenleeftijd kan verschillen. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat je al een Belgisch pensioen ontvangt, terwijl je voor je pensioen uit een ander land nog enkele jaren moet wachten. 

Moet je in elk land afzonderlijk je pensioen aanvragen?

Gelukkig hoef je binnen Europa niet noodzakelijk in elk land afzonderlijk een pensioenaanvraag in te dienen. Binnen de EU, de EER en Zwitserland bestaan afspraken waardoor pensioeninstellingen onderling informatie uitwisselen. Doorgaans dien je je aanvraag in bij de pensioeninstelling van het land waar je woont, als je daar ook hebt gewerkt. Heb je nooit in je huidige woonland gewerkt, dan verloopt de aanvraag doorgaans via het land waar je het laatst hebt gewerkt. Woon je bij je pensionering opnieuw in België, dan kan je bij de Federale Pensioendienst terecht. Via mypension.be kan je ook informatie over je Belgische pensioenrechten raadplegen. Buitenlandse loopbaanjaren zijn daar echter niet altijd automatisch zichtbaar. Heb je in het buitenland gewerkt, dan is het belangrijk om jouw loopbaan op mypension na te kijken en deze desgevallend te laten toevoegen. 

Wat als je buiten de EU, de EER of Zwitserland hebt gewerkt? 

Ook wanneer je buiten de EU, de EER of Zwitserland hebt gewerkt, kan je pensioenrechten hebben opgebouwd. De regels zijn dan wel minder uniform. België heeft met verschillende landen, zoals de Verenigde Staten en Canada, sociale zekerheidsverdragen gesloten. Die bevatten onder meer afspraken over het behoud van pensioenrechten en het meetellen van gewerkte periodes om te bepalen of je recht hebt op een pensioen.

Wanneer er geen dergelijke overeenkomst bestaat, gelden de nationale pensioenregels van de betrokken landen. Het is daarom belangrijk om na te gaan welke pensioenrechten je hebt opgebouwd en onder welke voorwaarden je die later kunt ontvangen.

Vergeet je aanvullend pensioen niet

Naast het wettelijke pensioen bouwen heel wat werknemers ook een aanvullend pensioen op via hun werkgever. Denk bijvoorbeeld aan een groepsverzekering of een werkgeverspensioenplan.

Wanneer je voor verschillende werkgevers in verschillende landen hebt gewerkt, is het mogelijk dat je ook meerdere aanvullende pensioenrechten hebt opgebouwd. Die bestaan vaak naast het wettelijke pensioen en volgen niet altijd dezelfde regels. Daarom is het verstandig om tijdens je loopbaan geregeld na te gaan waar dergelijke pensioenrechten zijn ondergebracht. Na een lange internationale carrière verliezen mensen soms het overzicht over vroegere pensioenplannen of groepsverzekeringen. Een periodieke controle kan later heel wat administratief zoekwerk vermijden.

Waar betaal je belastingen op je pensioen? 

Stel dat je na een internationale carrière opnieuw in België woont en pensioen ontvangt uit België, Nederland en Portugal. Waar betaal je dan belastingen op die verschillende uitkeringen? 

Als je in België woont en daar ook voor de belastingen als inwoner wordt beschouwd, moet je in principe al je (pensioen)inkomsten in België aangeven. Ook die uit het buitenland. Dat betekent niet dat België op elk pensioen effectief belasting mag heffen.  

België heeft met heel wat landen belastingverdragen afgesloten die bepalen welk land bepaalde inkomsten mag belasten en die moeten vermijden dat je tweemaal op dezelfde inkomsten wordt belast. 

Welke regels precies gelden, hangt af van het betrokken land en het type pensioen. Wanneer een buitenlands pensioen volgens het verdrag in het andere land belastbaar is, moet België in principe dubbele belasting vermijden. Zelfs als het pensioen in België wordt vrijgesteld kan het echter wel nog invloed hebben op het toepasselijke belastingtarief dat van toepassing is op je andere inkomsten. 

Ga daarom tijdig na hoe je verschillende pensioenuitkeringen worden belast. Zo krijg je een duidelijker beeld van het pensioeninkomen dat je uiteindelijk overhoudt. 


Begin op tijd met je voorbereiding

Een goede voorbereiding begint niet pas wanneer je de pensioenleeftijd nadert. Bewaar documenten zoals arbeidsovereenkomsten, loonfiches en informatie over aanvullende pensioenplannen. Houd ook bij in welke landen je hebt gewerkt en onder welk socialezekerheidsstelsel je viel. 

Ga daarnaast tijdig na hoe je je verschillende pensioenen moet aanvragen. Bij een internationale loopbaan kan het verzamelen van de nodige informatie extra tijd vragen. 

Een internationale carrière brengt extra administratie met zich mee, maar hoeft geen hindernis te zijn voor een zorgeloos pensioen. Wie tijdig zicht krijgt op zijn opgebouwde rechten, komt later niet voor verrassingen te staan.